Een jaar later: wat gebeurt er met het gezamenlijk landschap van Buurtschap Coulissen in Leek?
Vorige maand kwamen we samen met de betrokkenen van nieuwbouwontwikkeling Buurtschap Coulissen om terug te kijken. Inmiddels is de landschappelijke buurtschap, die met collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) tot stand kwam, ongeveer een jaar oud en dat maakt het een interessant moment om te zien hoe het ervoor staat. LAOS landscape urbanism was betrokken bij dit project voor de stedenbouwkundig opzet en het ontwerp van de buitenruimte.
Terugblik op de middag
Tijdens het projectbezoek blikten we samen terug op de totstandkoming en ontwikkeling van de buurtschap. Ubo Bezuijen, inmiddels gepensioneerde stedenbouwkundige van gemeente Westerkwartier, vertelde hoe deze locatie werd geselecteerd voor een CPO-opzet en welke stedenbouwkundige kaders daarvoor zijn meegegeven. Dirk-Jan Metselaar van Kuub lichtte toe hoe hij de toekomstige bewoners begeleidde bij het maken van afspraken als groep en het gezamenlijk ontwikkelen van een plan. Architect Arnold Venema van VDP vertelde hoe het, ondanks het werken met een gestandaardiseerd bouwsysteem van VDM-woningen, tóch lukte om voor iedere bewoner een eigen, unieke woning te ontwerpen.
Landschapsontwerper Bart Dijk van LAOS vertelde over het belang van het landschappelijke raamwerk als verbindende drager van het plan. Een raamwerk dat in het ontwerpproces soms stevig verdedigd moest worden, maar waarvan nu - een jaar na realisatie – blijkt hoe waardevol en robuust het is. Ook de bewoners reflecteerden op het resultaat. Zij benoemden dat de oorspronkelijke afspraken soms onder druk komen te staan door individuele wensen, maar spraken tegelijkertijd hun waardering en verrassing uit over de manier waarop de natuur zo dichtbij huis aanwezig is. Juist die wisselwerking tussen individuele vrijheid en het collectieve landschap maakt zichtbaar hoe het plan zich in de praktijk ontwikkelt.
‘Het is alsof ik elke dag op vakantie ben’— bewoner van Buurtschap Coulissen
Meer over het ontwerp
Binnen het ontwerp is gekozen voor een CPO-opzet: een groep initiatiefnemers en toekomstige bewoners die gezamenlijk hun woonomgeving hebben ontwikkeld onder leiding van Kuub en door VDP en LAOS vormgegeven. Iedere woning heeft een eigen kleine tuin, omringt door een groot gezamenlijk groengebied dat door de bewoners samen is ingericht en wordt onderhouden. Een centraal gebied is voor collectief gebruik, oevers zijn openbaar en natuurlijk vormgegeven.
De gezamenlijke buitenruimte was vanaf het begin een belangrijk onderdeel van het plan. Het landschap is ontworpen als een samenhangend en ecologisch geheel, met veel inheemse beplanting, verschillende gradiënten en ecologisch beheer dat ook op de langere termijn uitvoerbaar blijft. We wilden geen landschap maken dat op de dag van oplevering ‘af’ was. Juist de ontwikkeling door de tijd heen vormt een belangrijk onderdeel van het ontwerp.
Bomen, struiken, beplantingsstructuren en ruimtelijke principes zijn vastgelegd, terwijl binnen dat raamwerk ruimte blijft voor ontwikkeling. Het beeldkwaliteitsplan hebben we vanaf het begin onderdeel gemaakt van de afspraken binnen de stichting van het collectief. Een deel van het gebied is aangeplant en ingericht. Een ander deel is bewust vrijgehouden om bewoners de gelegenheid te geven om daar later gezamenlijk mee aan de slag te gaan. Naarmate het landschap groeit, kunnen ook de wensen van de bewoners veranderen. Misschien ontstaat er behoefte aan meer privacy, misschien juist aan meer openheid, enzovoorts.
Toch blijkt daar een kwetsbaarheid te zitten: afspraken hebben pas betekenis wanneer ze worden nageleefd en wanneer het gezamenlijke belang wordt bewaakt. Dat vraagt in sommige gevallen om een bepaalde vorm van autoriteit. In dit geval is daarom ook een ecologische hovenier betrokken die kan helpen bij het beheer en bij het bewaken van de landschappelijke uitgangspunten.
Het vervolg
De woningen zijn allemaal gebouwd maar het gezamenlijke gebouw moet nog worden gerealiseerd en ook het collectieve middenterrein wordt de komende tijd verder aangelegd. Het definitieve landschap is daarmee nog volop in ontwikkeling. Met alle betrokkenen hebben we afgesproken dat we over een jaar nogmaals gezamenlijk terugkijken op het resultaat.
Lees verder
Deze website maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikersbeleving. Lees onze cookieverklaring