Waar waterveiligheid, natuur en productie samenkomen
Bij Bierum ligt, als onderdeel van de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl, een nieuw soort dijk: een dubbele dijk. LAOS onderzocht hoe een dergelijke dijk niet alleen bescherming kan bieden tegen een stijgende zeespiegel, maar ook als Prachtig Productielandschap kwaliteit aan het landschap kan toevoegen. Het onderzoek richtte zich op de combinatie van waterveiligheid, natuurontwikkeling, landbouw, energieproductie en recreatie, waarbij de overgang tussen land en zee centraal staat.
- Landschapsplannen
- Ontwerpend onderzoek
- Ontwikkelstrategieën
- Biodiversiteit
- Klimaat
- Energie
- Ontwerpend onderzoek
Eems-Dollard 2050 en de dubbele dijk
De dubbele dijk bij Bierum is ontwikkeld door de provincie Groningen en het waterschap Noorderzijlvest als onderdeel van de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl. Daarbij is rekening gehouden met de stijging van de zeespiegel door klimaatverandering. De dubbele dijk bestaat uit een hogere dijk aan de waterkant, de waker, en een lagere dijk landinwaarts, de slaper. Dankzij dit systeem kan de hogere dijk lager blijven dan bij een traditionele enkele dijk. Het project maakt deel uit van het programma Eems-Dollard 2050, waarin overheden, natuur- en milieuorganisaties en bedrijven samenwerken aan versterking van natuur, economie, ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. De centrale doelen zijn het verminderen van troebel water, het vergroten van leefgebieden voor planten en dieren en het ontwikkelen van een kustgebied dat bestand is tegen klimaatveranderingen.
Van dijkversterking naar productielandschap
De verwachting is dat landbouw en aquacultuur in ziltige gebieden in de toekomst belangrijker worden. Daarom is het van belang om nu al ervaring op te doen met nieuwe vormen van landgebruik. Het project ‘Dubbele Dijk’ werd aanvankelijk vooral technisch benaderd, terwijl de Nederlandse ontwerptraditie juist bekendstaat om de combinatie van functionaliteit en schoonheid. Voor LAOS was dit aanleiding om samen met de Provincie Groningen, Emmett Green, The Seaweed Company en TIPP te onderzoeken hoe dubbele dijken kunnen functioneren als Prachtige Productielandschappen. Daarbij werd gekeken naar de samenhang tussen kustverdediging, natuurontwikkeling, economische productiviteit en recreatie. Het onderzoek richtte zich niet alleen op functiestapeling, maar vooral op het verweven van functies binnen één systeem.
Een wederkerig systeem tussen land en zee
In het ontwerp voor de dubbele dijk vormen zon en zeewater de motor van een wederkerig systeem. Zeewater wordt gecontroleerd toegelaten tussen de twee dijken om een geschikt leefgebied te creëren voor kokkels en garnalen. Deze worden gekweekt in lange bedden met beschoeiing, zodat het oogsten eenvoudiger wordt. Boven de bedden worden zonnedomes geplaatst met flexibele, lichtdoorlatende zonnecellen. Hierdoor ontstaat een microklimaat waarin de garnalen profiteren van een hogere temperatuur. Onder de domes wordt bovendien zeewier gekweekt. De voedingsstoffen die door kokkels en garnalen worden uitgescheiden dienen als voedsel voor het zeewier, terwijl het zeewier tegelijkertijd beschutting biedt aan de zeedieren. De opgewekte zonne-energie wordt lokaal gebruikt of teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Binnen dit systeem kan de nadruk verschuiven tussen aquacultuur, natuurontwikkeling, energieproductie en landschapsbeleving.
Basisprincipes en aanbevelingen voor toekomstige dijken
Het onderzoek naar de dubbele dijk bij Bierum is niet alleen relevant voor deze locatie, maar ook voor toekomstige dijkversterkingsprojecten in Nederland. Binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma en de Programmatische Aanpak Grote Wateren liggen grote opgaven voor het ontwikkelen van waterveilige landschappen in combinatie met natuurontwikkeling en productie. Daarom formuleerde het onderzoek vier basisprincipes en zes aanbevelingen. De basisprincipes richten zich op gecontroleerd toelaten van water, het maken van keuzes in de tijd, het beoordelen van de geschiktheid van locaties en het afstemmen van de schaal op het landschap. Daarnaast benadrukken de aanbevelingen het belang van de Nederlandse ontwerptraditie, het zoeken naar slimme functieverweving, het benutten van de dynamiek van zee en bodem, het leren van oude technieken, het aansluiten bij bestaande landschapspatronen en het respecteren van verschillen tussen harde en zachte kusten.
Bekijk ook
-
![]()
Bossenstrategie Fryslân
Bouwstenen en sporen voor CO₂-opslag in veelzijdig Fries landschap -
![]()
Strandweg Lauwersoog
De Strandweg als recreatieve ruggengraat van het Lauwersmeergebied -
![]()
Werkplaats Veenweide
'Peil volgt functie’ wordt ‘bodemgebruik volgt peil'
Deze website maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikersbeleving. Lees onze cookieverklaring